Có một hiểu lầm khá phổ biến khi nói về phát triển bản thân. Người ta thường gắn nó với những sân khấu lớn, những khóa học hào nhoáng, những mục tiêu tăng trưởng nhanh và những câu chuyện “đổi đời” được kể lại rất tròn trịa. Nhưng trong đời sống thật, đặc biệt là trong những ngành nghề ít được chú ý như nông nghiệp, phát triển bản thân lại diễn ra theo một cách rất khác. Chậm hơn, lặng lẽ hơn, nhiều nghi ngờ hơn và cũng nhiều va đập hơn. Hành trình của Phạm Đức Thiện là một ví dụ điển hình cho kiểu phát triển ấy.
Anh sinh năm 1992, sống và làm việc tại Đồng Nai, gắn bó với nông nghiệp không phải bằng lý thuyết sách vở, mà bằng đất, cây, sâu bệnh, mùa vụ và những khuôn mặt nông dân hằn nắng gió. Phát triển bản thân với anh chưa bao giờ là để trở thành “ai đó”, mà là để làm tốt hơn vai trò mà mình đã chọn: một người hiểu cây, hiểu đất và giúp người nông dân làm chủ được công việc của họ.
Khi phát triển bản thân không bắt đầu từ tham vọng cá nhân
Phạm Đức Thiện lớn lên trong môi trường nông nghiệp. Anh chứng kiến rất sớm một thực tế khắc nghiệt: nông dân làm việc vất vả nhưng thu nhập bấp bênh, mùa vụ phụ thuộc nhiều vào may rủi, và không ít gia đình cả đời gắn với ruộng vườn vẫn không thoát được cảnh thiếu thốn. Chính bối cảnh đó hình thành trong anh một câu hỏi nền tảng: tại sao người trực tiếp tạo ra lương thực cho xã hội lại là nhóm chịu nhiều rủi ro nhất?
Câu hỏi ấy không dẫn anh đến con đường dễ. Thay vì chọn bán sản phẩm theo cách truyền thống, anh chọn học sâu về bảo vệ thực vật, dinh dưỡng và sinh lý cây trồng theo hướng hữu cơ. Phát triển bản thân, với anh, bắt đầu từ việc học cho đủ sâu để không nói sai, không tư vấn ẩu và không đẩy rủi ro về phía người nông dân. Đây là một lựa chọn rất khác với tư duy “bán được hàng trước, tính sau” vốn khá phổ biến.
Học để làm, làm để sửa mình
Một điểm rất rõ trong hành trình của Phạm Đức Thiện là anh không học để tích lũy bằng cấp, mà học để giải quyết vấn đề thật. Mỗi vườn cây anh bước vào đều trở thành một bài kiểm tra cho kiến thức của chính anh. Có những lần thử nghiệm thất bại, cây không phát triển như dự đoán, chi phí đội lên, áp lực từ người nông dân và từ chính bản thân anh dồn lại. Đó là những khoảnh khắc mà nhiều người sẽ chọn quay về cách làm cũ cho an toàn.
Nhưng chính ở đây, quá trình phát triển bản thân của anh diễn ra rõ nhất. Anh buộc phải đối diện với giới hạn hiểu biết của mình, quay lại học tiếp, quan sát kỹ hơn, hỏi nhiều hơn và chấp nhận rằng mình chưa đủ giỏi. Phát triển bản thân, trong trường hợp này, không mang lại cảm giác tự tin ngay lập tức, mà thường đi kèm sự nghi ngờ và mệt mỏi. Nhưng đổi lại, mỗi lần vượt qua được một vấn đề thực tế, anh tiến thêm một bước rất vững.
Kỷ luật cá nhân được rèn trong đời sống thường ngày
Không chỉ trong nghề, Phạm Đức Thiện còn rèn luyện bản thân thông qua thể thao, đặc biệt là marathon. Câu chuyện anh từng chia sẻ về lần chạy 42km khi chưa luyện tập đủ, đau từ rất sớm và đã có lúc rơi nước mắt trên đường chạy, là một lát cắt rất thật về kỷ luật nội tâm. Anh không hoàn thành cuộc đua nhờ thể lực vượt trội, mà nhờ một lý do đủ lớn để không bỏ cuộc: gia đình đang chờ ở vạch đích.
Marathon với anh không phải thành tích để khoe, mà là một bài học sống động về phát triển bản thân. Muốn đi xa, không thể dựa vào cảm xúc nhất thời. Kỷ luật mỗi ngày, dù nhỏ, mới là thứ quyết định bạn có về đích hay không. Tinh thần đó được anh mang ngược trở lại công việc, nơi mà kết quả không đến trong ngày một ngày hai, mà đòi hỏi sự kiên trì qua nhiều mùa vụ.
Phát triển bản thân để phụng sự, không phải để tách mình ra khỏi cộng đồng
Một điểm rất khác trong hành trình của Phạm Đức Thiện là anh không xem phát triển bản thân như một cách để vượt lên trên người khác. Ngược lại, anh coi đó là điều kiện bắt buộc để phụng sự tốt hơn. Anh thường nói rằng, bạn không thể đưa ai đó đến nơi mà chính bạn chưa từng đến. Vì vậy, mỗi kiến thức anh chia sẻ đều phải đi kèm kết quả thực tế, mỗi lời tư vấn đều gắn với trách nhiệm lâu dài.
Anh chọn làm việc sâu với một nhóm nông dân, chủ vườn, chủ trang trại, thay vì mở rộng ồ ạt. Con đường này chậm, khó nhân bản và ít hào nhoáng, nhưng lại tạo ra sự tin tưởng rất bền. Ở đây, phát triển bản thân không tách rời phát triển cộng đồng. Khi người nông dân hiểu hơn, làm chủ được mùa vụ, chính anh cũng trưởng thành hơn trong vai trò của mình.
Học tập trọn đời như một nền tảng sống
Phạm Đức Thiện tham gia nhiều chương trình đào tạo, đặc biệt là các khóa học về tư duy và phát triển cá nhân. Nhưng điều quan trọng không nằm ở tên khóa học, mà ở cách anh áp dụng. Anh giữ cho mình một triết lý rất rõ: học để làm, làm ra kết quả, rồi mới chia sẻ. Điều này giúp anh tránh được cái bẫy của việc nói hay nhưng làm không tới, một cái bẫy rất dễ gặp trong hành trình phát triển bản thân.
Trong bối cảnh nhiều người chạy theo hình ảnh “chuyên gia” quá sớm, anh chọn đi chậm và đi thật. Mỗi bước tiến của anh đều gắn với trách nhiệm lớn hơn, với nhiều người nông dân hơn và với những hệ quả dài hạn hơn.
Gương soi cho những ai đang tìm con đường phát triển thật
Câu chuyện phát triển bản thân của Phạm Đức Thiện không dành cho những ai tìm kiếm động lực ngắn hạn. Nó dành cho những người đang làm nghề, đang mệt mỏi vì chưa thấy kết quả rõ ràng và bắt đầu nghi ngờ con đường mình chọn. Hành trình của anh cho thấy một điều rất quan trọng: phát triển bản thân không phải là thay đổi mình để phù hợp với xu hướng, mà là đào sâu vào giá trị mình đang theo đuổi cho đến khi nó đủ vững.
Tôi từng lạc hướng, từng nghĩ phát triển bản thân là phải nhanh hơn, giỏi hơn người khác. Nhưng khi quan sát những con người như Phạm Đức Thiện, tôi nhận ra một mô hình khác. Phát triển bản thân để sống đúng hơn, làm việc có trách nhiệm hơn và tạo ra giá trị thật cho những người xung quanh. Con đường này không dễ, không nhanh, nhưng đủ sâu để người đi trên đó không còn phải hỏi mình đang đi về đâu.