Có một điểm rất khác giữa khởi nghiệp trong y khoa và mọi dạng khởi nghiệp khác: một khi đã bước vào, gần như không có đường lui. Không thể “pivot” sang hướng khác nếu thị trường khó. Không thể thử nghiệm bằng cách làm đại rồi sửa sau. Với Nguyễn Ngọc Tú, khởi nghiệp trong y học bào thai là lựa chọn sống còn, nơi mỗi quyết định đều buộc anh phải trả giá bằng danh dự nghề nghiệp, bằng trách nhiệm pháp lý và bằng chính lương tâm của mình.
Khởi nghiệp không có khái niệm “làm tạm”
Một đặc trưng rất rõ trong hành trình của Nguyễn Ngọc Tú là không tồn tại tư duy “làm tạm để xem thế nào”. Trong y khoa bào thai, hoặc làm đúng, hoặc không làm. Không có phương án trung gian. Không có cách làm nửa vời. Điều này khiến con đường khởi nghiệp của anh trở nên chậm, rất chậm, nhưng lại cực kỳ chắc.
Mỗi kỹ thuật mới được đưa vào Việt Nam đều trải qua hàng trăm giờ học, quan sát, thực hành, phản biện và giám sát. Có những giai đoạn anh học nhưng chưa dám triển khai. Không phải vì thiếu tự tin, mà vì hiểu rất rõ rằng một lần vội có thể trả giá bằng cả sự nghiệp.
Trong bối cảnh xã hội quen với tốc độ, sự chậm này dễ bị hiểu nhầm là bảo thủ. Nhưng với người làm y khoa, đó là biểu hiện cao nhất của trách nhiệm.
Khởi nghiệp là dám chịu cô đơn nghề nghiệp
Một điều rất ít được nói đến là sự cô đơn của người khởi nghiệp trong y khoa chuyên sâu. Nguyễn Ngọc Tú theo đuổi một lĩnh vực mà số người hiểu đủ sâu để trao đổi tại Việt Nam không nhiều. Những ca khó không thể chia sẻ rộng. Những áp lực tâm lý không thể nói với người ngoài ngành. Ngay cả thành công cũng không thể ăn mừng ồn ào.
Đây là dạng cô đơn rất đặc thù. Không phải vì không có đồng nghiệp, mà vì không ai gánh hộ được trách nhiệm cuối cùng. Khi đứng trước một ca can thiệp bào thai, quyết định nằm trong tay một người. Và người đó phải đủ vững để sống cùng quyết định của mình, bất kể kết quả ra sao.
Khởi nghiệp kiểu này đòi hỏi một sức chịu đựng nội tâm mà rất ít ngành nghề khác yêu cầu.
Từ bác sĩ điều trị sang người tạo chuẩn mực
Một chuyển hóa quan trọng trong hành trình của Nguyễn Ngọc Tú là vai trò tạo chuẩn. Khi một lĩnh vực còn mới, mỗi người đi trước đều vô tình trở thành thước đo. Nếu làm cẩu thả, cả ngành bị ảnh hưởng. Nếu làm đúng, chuẩn mực được nâng lên.
Anh hiểu rằng mỗi ca bệnh, mỗi bài chia sẻ, mỗi hướng dẫn chuyên môn đều góp phần định hình cách xã hội nhìn về y học bào thai. Vì vậy, khởi nghiệp của anh không chỉ là xây dựng phòng khám, mà là xây dựng niềm tin cho một lĩnh vực còn non trẻ.
Điều này khiến mọi hành động đều phải cân nhắc rất kỹ. Không phóng đại. Không tô hồng. Không hứa hẹn vượt khả năng y học. Bởi chỉ cần một lần sai chuẩn, lòng tin xã hội có thể sụp đổ rất nhanh.
Khởi nghiệp là bài toán đạo đức dài hơn cả đời người
Trong y khoa bào thai, có những quyết định không có phương án “đúng hoàn toàn”. Có những ca bệnh mà can thiệp hay không can thiệp đều mang rủi ro. Có những khoảnh khắc mà bác sĩ phải nói ra sự thật rất đau với gia đình.
Khởi nghiệp trong bối cảnh này không phải là tối ưu hóa lợi ích, mà là liên tục đối diện với những câu hỏi đạo đức không có đáp án hoàn hảo. Nguyễn Ngọc Tú buộc phải xây cho mình một hệ quy chiếu rất rõ: ưu tiên an toàn, minh bạch rủi ro, tôn trọng quyền quyết định của gia đình và không vượt qua ranh giới chuyên môn.
Đây là dạng khởi nghiệp mà nếu thiếu nền tảng đạo đức đủ sâu, con người rất dễ bị bào mòn từ bên trong.
Khởi nghiệp tri thức là hành trình truyền lại, không phải chiếm giữ
Một điểm rất đáng chú ý trong hành trình của Nguyễn Ngọc Tú là anh không giữ tri thức cho riêng mình. Anh đào tạo, chia sẻ, hướng dẫn thế hệ bác sĩ trẻ tiếp cận y học bào thai một cách bài bản. Điều này đi ngược lại bản năng giữ lợi thế cạnh tranh cá nhân, nhưng lại là điều bắt buộc nếu lĩnh vực này muốn phát triển bền.
Khởi nghiệp tri thức không giống khởi nghiệp thương mại. Giá trị không nằm ở việc mình giỏi đến đâu, mà ở việc sau mình còn ai làm được việc này. Khi có thêm người đủ năng lực, hệ thống y tế mới giảm phụ thuộc vào một cá nhân duy nhất.
Ở tầng này, khởi nghiệp không còn là xây sự nghiệp cho bản thân, mà là để lại năng lực cho xã hội.
Thành công không đo bằng quy mô, mà bằng việc giảm đau khổ
Nếu đo khởi nghiệp bằng doanh thu hay số cơ sở mở ra, con đường của Nguyễn Ngọc Tú có thể không gây choáng ngợp. Nhưng nếu đo bằng số gia đình không phải ra nước ngoài, số thai nhi được can thiệp kịp thời, số nỗi lo được giảm bớt trong những tháng ngày mang thai đầy bất an, thì đây là một dạng thành công rất khác.
Khởi nghiệp, ở đây, không nhằm tạo ra sự giàu có nhanh chóng. Nó nhằm giảm bớt nỗi đau mà xã hội đang phải gánh. Và đó là một dạng giá trị không thể nhân bản bằng công thức.
Gợi mở cho những ai muốn khởi nghiệp bằng tri thức
Câu chuyện của Nguyễn Ngọc Tú không khuyến khích ai cũng đi theo con đường này. Nó chỉ chỉ ra một khả năng khác của khởi nghiệp: khởi nghiệp không cần đông người, không cần truyền thông lớn, không cần tăng trưởng nóng. Nhưng nó đòi hỏi sự cam kết trọn đời với một giá trị rất cụ thể.
Tôi từng lạc hướng, từng bắt đầu lại từ con số 0, nên tôi hiểu rất rõ cảm giác phải tự hỏi mình đang làm tất cả những điều này để làm gì. Nhìn vào hành trình này, có thể thấy một câu trả lời rất rõ: khởi nghiệp bền nhất là khởi nghiệp mà nếu dừng lại, xã hội sẽ mất đi một điều gì đó rất quan trọng.
Và khi con người đủ dũng cảm để gánh lấy khoảng trống đó, con đường dù cô đơn đến đâu, cũng trở thành một con đường đáng đi và đáng sống trọn vẹn.