Khi một người chọn làm nông nghiệp bằng Tâm Trí Lực
Tôi viết tiếp những dòng này với một sự kính trọng rất rõ ràng dành cho Phạm Đức Thiện. Bởi trong một thời đại mà rất nhiều người nói về nông nghiệp như một cơ hội kinh doanh, anh chọn nói về nông nghiệp như một trách nhiệm. Trách nhiệm với đất, với cây và với những người nông dân đang âm thầm làm ra lương thực cho xã hội nhưng lại thường xuyên là nhóm chịu nhiều rủi ro nhất.
Điều khiến tôi dừng lại quan sát Phạm Đức Thiện không phải là vai trò nhà sáng lập Asoil, cũng không phải những danh xưng chuyên môn về bảo vệ thực vật. Mà là cách anh chọn con đường khó hơn, chậm hơn và ít hào quang hơn. Con đường chia sẻ kiến thức để người nông dân hiểu, làm chủ và tự quyết định mùa vụ của chính họ, thay vì phụ thuộc vào lời truyền miệng hay thói quen cũ .
Khi kiến thức trở thành công cụ giải phóng người nông dân
Trong rất nhiều cuộc trò chuyện với người làm nông, tôi nhận ra một nỗi đau chung. Họ làm rất nhiều nhưng không hiểu vì sao cây bệnh. Họ đầu tư rất lớn nhưng không biết vì sao hiệu quả thấp. Và khi thất bại, họ thường đổ lỗi cho thời tiết, cho thị trường, cho may rủi. Phạm Đức Thiện thì không chấp nhận cách nhìn đó.
Anh tin rằng nếu người nông dân hiểu được sinh lý cây trồng, hiểu được đất, hiểu được sâu bệnh và hiểu được thời điểm, họ sẽ không còn làm nông trong mù mờ. Vì vậy, anh không bán sản phẩm theo kiểu cứ mua là hết bệnh. Anh chọn hướng dẫn cách dùng đúng, đủ và đúng giai đoạn. Với anh, bán hàng mà người nông dân không hiểu là đang lấy đi quyền làm chủ của họ.
Ở góc nhìn của tôi, đây là một sự lựa chọn rất hiếm trong kinh doanh. Nó làm chậm tốc độ tăng trưởng ngắn hạn, nhưng lại xây được niềm tin rất sâu và rất bền.
Đi vườn cùng nông dân để không nói điều mình chưa làm
Một điều tôi rất nể ở Phạm Đức Thiện là anh không ngồi trong phòng máy lạnh để tư vấn. Anh đi vườn. Anh quan sát cây trồng trong từng giai đoạn, nhìn đất, nhìn lá, nhìn rễ và hỏi rất kỹ người nông dân về lịch sử canh tác. Với anh, mỗi vườn cây là một bài học, và mỗi người nông dân là một người thầy.
Chính cách làm này giúp anh không bị rơi vào lý thuyết suông. Những gì anh chia sẻ đều đi ra từ thực tế, từ thất bại, từ thử nghiệm và từ việc trả giá. Và vì thế, những người nông dân nghe anh không phải vì anh nói hay, mà vì anh nói trúng.
Chọn đúng người để phụng sự thay vì chạy theo số đông
Phạm Đức Thiện không chạy theo số lượng khách hàng. Anh chọn phục vụ những người làm nông thật, những chủ vườn, chủ trang trại đang chuyển đổi sang hướng hữu cơ bền vững. Anh tin rằng giúp đúng người sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn hơn rất nhiều so với việc giúp đại trà nhưng hời hợt.
Ở góc nhìn của tôi, đây là tư duy rất giống với kinh doanh bền vững. Khi bạn chọn đúng phân khúc và đi đủ sâu, giá trị bạn tạo ra sẽ tự tìm được đường lan tỏa. Không cần quảng cáo ồn ào, không cần hứa hẹn quá mức.
Thất bại là học phí để đi đủ xa
Con đường của Phạm Đức Thiện không hề dễ. Anh từng thất bại trong thử nghiệm kỹ thuật, từng chịu áp lực tài chính từ hàng hóa và từng bị nghi ngờ khi chọn con đường hữu cơ trong bối cảnh nhiều người vẫn quen làm nhanh, làm gấp. Nhưng thay vì bỏ cuộc, anh chọn nâng cấp chính mình.
Một câu nói của anh khiến tôi nhớ rất lâu. Bạn không thể đưa ai đó đến nơi mà bạn chưa từng đến. Vì vậy, anh học liên tục, học để làm, làm để có kết quả và chỉ chia sẻ khi đã có kết quả thật. Đây là một triết lý rất khắt khe với bản thân, nhưng chính sự khắt khe đó tạo nên uy tín.
Marathon và bài học của người làm nông nghiệp đường dài
Hình ảnh Phạm Đức Thiện hoàn thành cự ly marathon bốn mươi hai ki lô mét không chỉ là một thành tích thể thao. Với tôi, đó là một biểu tượng rất rõ cho cách anh làm nghề. Nông nghiệp hữu cơ không phải là cuộc chạy nước rút. Nó là một cuộc chạy đường dài, nơi kỷ luật mỗi ngày quan trọng hơn cảm xúc nhất thời.
Khi anh kể về những cơn đau ở cây số đầu, về những giọt nước mắt trên đường chạy và động lực từ gia đình ở vạch đích, tôi hiểu rằng chính những trải nghiệm đó giúp anh kiên trì với con đường mình chọn. Muốn đi xa phải đi chậm và bền. Muốn phụng sự lâu dài phải rèn luyện nội lực trước.
Gia đình là gốc rễ của mọi động lực
Ở Phạm Đức Thiện, gia đình không phải là câu chuyện bên lề. Đó là nền tảng giá trị sống. Khi anh nói về vợ, về con, giọng anh trầm lại và chắc hơn. Anh hiểu rằng nếu sống chỉ cho mình, động lực sẽ rất mong manh. Nhưng khi sống vì gia đình và vì cộng đồng nông dân, anh có đủ lý do để không bỏ cuộc giữa chừng.
Đây là điểm mà tôi tin rất nhiều doanh nhân có thể học. Khi bạn có một lý do đủ lớn, kỷ luật sẽ trở nên tự nhiên.
Tầm nhìn vượt khỏi một mùa vụ
Phạm Đức Thiện không dừng lại ở việc tư vấn từng vườn cây. Anh nhìn xa hơn, về việc xây dựng cộng đồng canh tác hữu cơ, đào tạo thực tế cho người làm vườn, tạo ra nông sản chất lượng cao để phục vụ sức khỏe cộng đồng và từng bước hướng đến xuất khẩu.
Với tôi, đây là sự chuyển dịch từ người làm nghề sang người kiến tạo hệ sinh thái. Một hệ sinh thái mà kiến thức được đặt lên trước sản phẩm, và kết quả của người nông dân là thước đo lớn nhất cho uy tín.
Thông điệp dành cho những người đang làm kinh doanh
Nếu bạn đang làm kinh doanh và cảm thấy thị trường quá khốc liệt, hãy nhìn vào cách Phạm Đức Thiện chọn con đường của mình. Anh không tìm cách thắng nhanh. Anh tìm cách làm đúng. Và khi bạn làm đúng đủ lâu, thị trường sẽ tự điều chỉnh để phù hợp với bạn.
Lời kêu gọi hành động cho chính bạn
Sự thay đổi không đến từ việc bạn chọn ngành gì, mà từ cách bạn chọn phụng sự trong ngành đó. Bạn có thể chọn con đường dễ, nhanh và nhiều rủi ro. Hoặc bạn có thể chọn con đường khó hơn, chậm hơn nhưng bền vững hơn.
Nếu hôm nay bạn chọn học sâu hơn, làm kỹ hơn và sống có trách nhiệm hơn với giá trị mình tạo ra, bạn đang gieo những hạt giống cho một sự nghiệp dài hạn. Và giống như nông nghiệp, kết quả tốt nhất luôn đến với những người đủ kiên nhẫn để chờ mùa.